اشـــــــــــعـــــــــــاری از بنده
(ادبی فرهنگی)
بروجرد فی کتب اهل السنة
نویسنده: عرفان عراقی - یکشنبه ٢۱ فروردین ۱۳٩٠
معجم ابن عساکر
أحمد بن نصر بن دلف أبو بکر البروجردی
أبو المظفر طاهر بن محمد بن طاهر بن سعید البروجردی
إبراهیم بن أحمد بن الحسین بن أحمد بن حمدان أبو تمام الهمذانی الصیمری البروجردی
بدر بن صالح بن عبد الله أبو النجم الصیدلانی البروجردی الرازانی محلة ببروجرد
حامد بن صالح بن عبد الله بن صالح أبو نصر البروجردی الصیدلانی الرازانی
الحسن بن محمد بن أبی علی أبو علی المعروف بخاله المقرىء الشیخ الصالح البروجردی
شبیب بن الحسین بن عبید الله بن الحسین بن شباب أبو المظفر القاضی البروجردی
صالح بن إسماعیل بن صالح بن دودین أبو منصور الفقیه الدوذینی البروجردی
طاهر بن محمد بن طاهر بن سعید أبو المظفر البروجردی الفقیه
عبد الملک بن حمد بن أحمد بن الحسن أبو زید الجوهری البروجردی
عبد الوهاب بن الحسین بن محمد بن الحسین بن دودینی أبو الحسین البروجردی
علی بن محمد بن محمد بن علی بن منصور أبو الحسن السکاکینی البروجردی الدلال فی کتابه إلی من بروجرد
محمد بن أحمد بن الحسن بن أحمد بن الحسن بن أسد أبو بکر بن أبی العباس البروجردی الأسدی الجوهری
محمد بن هبة الله بن العلاء بن عبد الغفار أبو الفضل البروجردی
مکی بن أبی طالب بن أحمد أبو الحسن البروجردی ثم الهمذانی المعروف بابن قلایة
أخبرنا هبة الله بن حمد بن أحمد بن الحسن أبو الفضل الجوهری البروجردی إجازة کتب إلی بها من بروجرد قال أبنا الفقیه أبو الفتح عبد الواحد بن إسماعیل بن نغارة ثنا الشیخ المرشد أبو إسحاق إبراهیم بن شهریار هو الکازرونی ثنا علی بن محمد بن موسى الحافظ بالبصرة إملاء ثنا علی بن الفضل بن نصر البلخی ثنا أحمد بن یعقوب ثنا سفیان بن عیینة عن عمرو بن دینار عن جابر بن عبد الله قال قال رسول الله صلى الله علیه وسلم : إذا مات حامل القرآن أوحى الله إلى الأرض لأکل لحمه قال فتقول الأرض وکیف آکل لحمه وکلامک فی جوفه . هذا حدیث غریب
***************************
مسند الموطا
أبو بکر محمد بن عبد الله البروجردی
********************************
تاریخ النقد الادبی عند العرب
ابن فورجة محمد بن حمد البروجردی ( - حوالی 455)
************************
الانساب للسمعانی
القاضی أبو القاسم عیسى بن علی بن عیسى الاسباطی البروجردی من أهل بروجرد، کان فاضلا عالما فهما زاهدا متعبدا متقللا من الدنیا، خرج من الدنیا کما دخلها فقیرا، وأجبر على تقلد القضاء ببروجرد من قبل الامیر فرهاد بن مرداویج وأملى الحدیث، سمع أبا سعید أحمد بن محمد بن الفضل الکرابیسی وأبا عبد الله محمد بن الحسین الکرابیسی، روى عنه أبو القاسم بن عباد البروجری وأبو عمرو أحمد بن محمد القاضی وجماعة، وکانت وفاته (2) فی سنة ثلاث وعشرین وأربعمائة.
البروجردی: بضم الباء والراء بعدها الواو وکسر الجیم وسکون الراء وفی آخرها الدال المهملة، هذه النسبة إلى بروجرد وهی بلدة حسنة کثیرة الاشجار والانهار من بلاد الجبل على ثمانیة عشر فرسخا من همذان، أقمت بها قریبا من خمسین یوما، خرج منها جماعة من العلماء فی کل فن، منهم أبو بکر أحمد بن محمد بن خالد البروجردی، قدم بغداد وحدث بها عن أبی الحسن علی بن محمد بن عامر النهاوندی، روى عنه أبو الحسن أحمد بن محمد بن أحمد بن منصور العتیقی، وکانت وفاته فی حدود الاربعمائة.
وأبو العباس أحمد بن محمد بن صالح الخطیب البروجردی، سکن بغداد وحدث بها عن إبراهیم بن الحسین بن دیزیل الهمذانی، روى عنه أبو الفتح هلال بن محمد بن جعفر الحفار وأبو بکر محمد بن عمر بن بکیر النجار ومحمد بن محمد بن عثمان السواق، توفی بعد شوال سنة ثمان وستین وثلاثمائة فإنه حدث فی هذه السنة.
وأبو عبد الله محمد بن عیسى بن دیزک البروجردی، سکن بغداد وحدث بها عن عمیر بن مرداس الدونقی ومحمد بن إبراهیم بن زیاد الرازی کتب الناس عنه بانتخاب محمد بن المظفر، وروى عنه سلامة بن عمر النصیبی وأبو نعیم أحمد بن عبد الله الحافظ، وکان ثقة معلما لابن الخلیفة، یقال ان أبا سعید السیرافی درس علیه الادب وکان مستورا جمیل المذهب من أهل القرآن وکان یتلوه إلى أن سعید بن عبد الله القاضی البروجردی، سکن بغداد، وکان صدوقا، سمع عبد الله بن محمد بن وهب الدینوری ومحمد بن محمد بن سلیمان الباغندی والحسین محمد بن عفیر الانصاری ومحمد بن عمران بن هارون الدینوری ومحمد بن إبراهیم بن إسحاق الاصبهانی شیخا، یروى عن أبی مسعود أحمد بن الفرات الرازی، روى عنه أبو القاسم عبد العزیز بن علی الازجی وأبو منصور محمد بن عیسى بن عبد العزیز الهمذانی وعبد الملک بن عمر بن خلف الرزاز وغیرهم، مات بعد سنة إحدى وسبعین وثلاثمائة.
وجماعة أکثر من اثنی عشر نفسا من شیوخ بروجرد کتبت عنهم بها.
/////////////
أبو عبد الله محمد بن عیسى بن دیزک البروجردی
//////////
أبا الفتح عبد الواحد بن إسماعیل بن نغارة (2) البروجردی
///////////
عبیدالله بن سعید البروجردی
/////////
القاضی عبید الله بن سعید البروجردی.
//////////
وأبو..هبة الله بن أحمد بن محمد بن السماک، شیخ من ذوی الهیئات من أهل بروجرد سمع الامام أبا نصر عبد السید بن محمد بن عبد الواحد الصباغ، سمعت منه نسخة الحسن بن عرفة بجامع بورجرد، وتوفی سنة نیف وثلاثین وخمسمائة.
///////////
أبا بکر محمد بن علی بن عمر البروجردی
/////////
وأما الصیمرة: فبلدة بین دیار الجبل وخوزستان.
وشیخنا الرئیس أبو تمام إبراهیم بن أحمد بن الحسین بن أحمد بن حمدان الهمذانی
الصیمری، من أهل بروجرد، سألت ابنه عن هذا النسب ؟ فقال: صیمرة وکودشت قریتان بخوزستان، وأصلنا منها، وأبو تمام هذا کان کبیر السن جلیل القدر، ولی الرئاسة ببلدة بروجرد مدة، ثم ضعف وعجز وأقعد فی بیته، سمع ببلده بروجرد أبا یعقوب یوسف بن محمد بن یوسف بن محمد الخطیب، وأبا الفتح عبد الواحد بن إسماعیل ابن نقارة الحافظ، وأبا إسحاق إبراهیم بن أحمد الرازی، وببغداد أبا إسحاق إبراهیم بن علی الشیرازی، وبمکة أبا معشر عبد الکریم بن عبد الصمد الطبری.
قرأت علیه أجزاء ببروجرد، وکانت ولادته فی سنة ست وأربعین وأربعمائة، وتوفی ببروجرد فی سنة اثنتین وثلاثین وخمسمائة.
////////
شیب بن الحسن البروجردی بالکوفة
//////
المفرض: بضم المیم، وفتح الفاء، وتشدید الراء، وفی آخرها الضاد المعجمة، عرف بهذا الاسم: زهدم بن معبد بن عبد الحارث بن هلال بن ربیعة بن مالک بن ربیعة بن عجل لجیم الشاعر المفرض، إنما سمی المفرض بقوله: مجزوء الکامل.
أنا المفرض فی جنوب الغادرین بکل جار تفریض زند قادح * فی کل ما یورى بنار المفصلی: بضم المیم، وفتح الفاء، والصاد المهملة المشددة، وفی آخرها اللام، هذه النسبة إلى المفصل وهذه النسبة لجماعة من أهل بروجرد إحدى بلاد الجبل منهم من لم ألحقه وأثبت ذکرهم فی الکتب والتسمیعات ببغداد وبروجرد، وممن أدرکتهم: أبو غانم المظفر بن الحسین بن المظفر بن عبید الله المفصلی الروجردی کان شیخا عالما فاضلا صالحا سدید السیرة مشتغلا بما یعنیه لازما منزله تفقه ببغداد على السید أبی القاسم علی بن أبی یعلى الدبوسی، وسمع الحدیث ببغداد من أبی نصر محمد بن محمد بن علی الزینبی وأبی بکر محمد بن المظفر بن بکران الشامی وعلی بن عبد الواحد المنصوری المشهدی وببروجرد من أبی الفتح عبد الواحد بن إسماعیل بن تعاره الجبلی التعاری، کتبت عنه أجزاء ببروجرد وقرأتها علیه.
وکانت ولادته فی العاشر من جمادى الاولى سنة خمس وخمسین وأربع مئة.
وتوفی بعد خروجی من بروجرد بقلیل وکان خروجی منها فی صفر سنة اثنتین وثلاثین وخمس مئة
/////////////
الادیب الحسن بن بندار البروجردی
/////////
*************
لب الالباب فی تحریر الانساب
البروجردی: بضمتین وکسر الجیم وسکون الراء ومهملة إلى بروجرد بلد بین همذان والکرج
*************
الاماکن او ما اتفق لفظه وافترق مُسماه من الأمکنة
أیضاً محلةٌ من محال برُوجرد، ینْسَبُ إلیها أَبُو النجم زید بن صالح بن عبد الله الرازانی من أهل الفقه، سمع أبا نصر عبد السید بن مُحَمَّد بن عبد الواحد بن الصباغ وغیره.
*********
تاج العروس
وبَرُوجِرْد بضمّ الرّاءِ وکسر الجیم : د . م . قُرْبَ هَمَذَانَ على ثمانیةَ عَشرَ فَرْسَخاً منها وبینها وبین الکَرَج عَشرَةُ فَراسِخَ وهی مدینةٌ حَصِنَةٌ کَثیرةُ الخیراتِ ینبُتُ بها الزَّعفرانُ ینسَبُ إِلیها أَبو الفضل محمّد بن هِبَةِ اللّهِ بن العَلاءِ بن عبد الغفّار الحافظُ البَرُوجِرْدی صَحِبَ أَبا الفضلِ محمّد بن طاهرٍ المَقدِسی وأَبا محمّد الدّونی ویحیى ابن عبد الوهّاب بن مَنده کتب عنه أَبو سعد . ومما یستدرک علیه : البَرْجَدُ : السَّبْی وهو دَخیل . قلْت : وأَصلُه بَرْدَجٌ فقُلبَ . وبُرْجُدٌ
کهُدهُدٍ : طَریقٌ بین الیمامةِ والبَحْرَینِ وإِیاه أَرادَ قَیسُ بن الخَطیم الأَنصاری أَو غیره :
فذُقْ غِبَّ ما قَدّمْتَ إِنی أَنَا الَّذی ... صَبَحْتُکُمُ کأْسَ الحِمَام بِبُرْجُدِ
کذا فی المعجم . وبِرجنده بالکسر : مدینةٌ بتُرکستانَ نُسب إِلیها جماعَة من أَهل العلْم . وبَرْوَنْجِردُ بفتح فَسکون وفتح الواو وسکون النون : قریةٌ کبیرةٌ عند الرّمل خَربت الآن منها أَبو عبدِ اللّه أَحمدُ بن محمّد بن الفَضل السَّرخسی
-------------
رَارَانُ : مَحلّة ببُرُوجِرْدَ . منها أَبو النَّجْم بَدرُ بن صالحٍ الصَّیدلانی البُرُوجِرْدِی الرّارَنِی تَفَقَّهَ ببغداد على الکِیا الهَرَّاسی وسَمع وحَدَّثَ ومات سنة 547 قاله الذَّهَبِی
ومما یستدرک علیه : رَواَرُ کشَاوَر : مدینةٌ کَبِیرةٌ بالسِّند فتَحها مُحَمَّد بن القاسم الثّقفی ابنُ أَخِی الحَجَّاج بن یوسف
ر ی ش ه ر
----------
وصَیمَرٌ : نَهْرٌ بالبَصْرةِ علیه قُرىً عامرةٌ وإلى أحَدِها نُسِبَ أبو محمدٍ وعبدُ الواحدِ بنُ الحُسَینِ بن محمدٍ الفقیهُ الشَّافعی . وصَیمَرةُ کَهَینمة : د قُرْبَ الدِّینَوَرِ على خمسِ مَراحِلَ منها وهی أرْضُ مِهْرِجان ملک من ملوک العجم إلیه ینْسَب الجُبنُ الصَّیمَری منها أبو تمام ابراهیمُ ابنُ أحمدَ بن الحُسَینِ بن أحْمد بن حَمدانَ البَرُوجِرْدِی الهَمَذانی سمع منه ابنُ السّمْعانی
--------
رازانُ أیضاً : محَلَّة ببُرُوجِرْد منها بَدْرُ بنُ صالح بن عَبْد الله الرَّازانِی المُحدِّث البُرُوجِرْدِی . ومِمّا یسْتَدْرَک علیه : الرَّوْز : التَّقدیر کالتَّرْوِیز
---
القاضِی عُبیدُ الله بن سَعِید البُروجَرْدِی
مکی بن أبی طالب بن أحمد بن قلایة کسحابة البروجردی
-------
شرح دیوان المتنبی
أبی علی بن فورجة البروجردی رحمه الله تعالى
طائــف ظــلمـانی
نویسنده: عرفان عراقی - سهشنبه ٧ اردیبهشت ۱۳۸٩
طائــف ظــلمـانی
شرحـش به قـلم ناید چون ســـطــر به آخر شد
اجرش تو چه می جویی چون صبر به آخر شد
مـی در سخن ساقــی آن قدر به صــافی رفت
کـاین خــــــلـق عـظـیم مــا در سیــر به آخر شد
آنکس که ز رسم ما پایش به خــــطا ها رفت
می بــــینـد و می بـــیـنی کان کـبــر به آخر شد
آن هستی مطلق را چون علم به هر سو رفت
گمگشته چه غمگین شد ؟چون عصر به آخر شد
حیران وجـود او حـیــران نــشود زیـنــــهار
طـاعــت نـــبــرد جـز او گــر عــزم به آخر شد
شرط است ز بـاغ دل مـسـکین ببرد ســهـمـــی
قـارون چـه کــند تـقــدیر چون فـقــر به آخر شد
زان طائــف ظــلمـانی گــر عـقــل ، خـــــدا بیند
یــک غــــمـزه بود کــافی چـون درس به آخر شد
دیــــوانـه ی آن عـقـلـم کـاو را بـه جـنـون خوانند
ور نــه بــه جــز ایـن تـــــدبـیــر ایـام به آخر شد
عـــرفــان بـه طـــرب بـرخیز گر سوز بلا بینی
کــاین ســـوز بـه دیـــدارش در قـبــر به آخر شد
6/2/1389
ع خ ع
سورة القلم
نویسنده: عرفان عراقی - سهشنبه ٧ اردیبهشت ۱۳۸٩
سوره قلم
محل نزول: (مکّه) تعداد آیات: 52 به نام خداوند نعمت بخشندهى رحمگستر
[سوره القلم (68): آیه 1]
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ
ن وَ الْقَلَمِ وَ ما یَسْطُرُونَ (1)
1. نون. سوگند به قلم و آنچه با قلم مىنویسند «1».
[سوره القلم (68): آیه 2]
ما أَنْتَ بِنِعْمَةِ رَبِّکَ بِمَجْنُونٍ (2)
2. که تو [اى پیامبر] به لطف آفریدگار پروردگارت، دیوانه نیستى.
[سوره القلم (68): آیه 3]
وَ إِنَّ لَکَ لَأَجْراً غَیْرَ مَمْنُونٍ (3)
3. و همانا براى تو از جانب خداوند پاداشى بزرگ و ماندگار خواهد بود.
__________________________________________________
(1) کلمات وحى و هر سخن حقّ که علیه باطل بستیزد.
. ترجمه صفارزاده، ص: 1383
[سوره القلم (68): آیه 4]
وَ إِنَّکَ لَعَلى خُلُقٍ عَظِیمٍ (4)
4. و تو [اى محمّد] بواقع داراى خُلق و خوى بسیار والایى هستى (4).
[سوره القلم (68): آیه 5]
فَسَتُبْصِرُ وَ یُبْصِرُونَ (5)
5. و تو بزودى مىبینى و آنها نیز خواهند دید.
[سوره القلم (68): آیه 6]
بِأَیِّکُمُ الْمَفْتُونُ (6)
6. که کدامیک از شما دیوانه هستید و حقّ با کیست؟ [و وعدههاى خداوند چگونه تحقّق مىیابد.].
[سوره القلم (68): آیه 7]
إِنَّ رَبَّکَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِیلِهِ وَ هُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِینَ (7)
7. آفریدگار پروردگار تو آن داناى مطلق است و تنها، خداوند مىداند چه کسانى از راه او منحرفند و تنها او مىداند که چه کسانى هدایت یافتگانند.
[سوره القلم (68): آیه 8]
فَلا تُطِعِ الْمُکَذِّبِینَ (8)
8. پس [اى پیامبر] با خواست تکذیب کنندگان (حقّ) موافقت نکن «1».
[سوره القلم (68): آیه 9]
وَدُّوا لَوْ تُدْهِنُ فَیُدْهِنُونَ (9)
9. آنها خوش دارند که تو [درباره بتهاى آنها] از درِ سازش در آیى تا آنها هم با تو [در زمینهى اعتقاداتت] مداراکنند.
[سوره القلم (68): آیه 10]
وَ لا تُطِعْ کُلَّ حَلاَّفٍ مَهِینٍ (10)
10. و [اى پیامبر] تو با خواست آن فرومایهاى که مدام به دروغ سوگند مىخورد موافقت نکن.
__________________________________________________
(1) «اطاعت نکن» چنانکه در ترجمهها آمده، معادل درستى براى «فلا تُطِع» نیست زیرا پیامبر خدا، تنها از خداوند اطاعت مىکند، ولى در ارتباط با کافران و منافقان امکان دارد بنا به مصلحتى زودگذر توجّه و (موافقت) به خواست و میل آنها نشان دهد. به همین دلیل (--) نیز در زبان انگلیسى، فاقد مقام معادل است و (-) بیشتر مناسب معنى است.
. ترجمه صفارزاده، ص: 1384
[سوره القلم (68): آیه 11]
هَمَّازٍ مَشَّاءٍ بِنَمِیمٍ (11)
11. همان شخصى که عیبجوست و به قصد پخش تهمت و افترا به هر طرف مىرود.
[سوره القلم (68): آیه 12]
مَنَّاعٍ لِلْخَیْرِ مُعْتَدٍ أَثِیمٍ (12)
12. همو که مانع کار خیر مىشود و تجاوزگر و گنهکارست.
[سوره القلم (68): آیه 13]
عُتُلٍّ بَعْدَ ذلِکَ زَنِیمٍ (13)
13. او گستاخ و ظالم و بدتر از آن زنازاده هم هست «1».
[سوره القلم (68): آیه 14]
أَنْ کانَ ذا مالٍ وَ بَنِینَ (14)
14. و این شخص صرفاً چون صاحب مال و اولاد است، [از حقّ روى مىگرداند].
[سوره القلم (68): آیه 15]
إِذا تُتْلى عَلَیْهِ آیاتُنا قالَ أَساطِیرُ الْأَوَّلِینَ (15)
15. و هنگامى که آیات ما بر او تلاوت مىشود مىگوید: «اینها افسانههاى پیشینیان است.».
[سوره القلم (68): آیه 16]
سَنَسِمُهُ عَلَى الْخُرْطُومِ (16)
16. ما بزودى بر بینى او علامت داغ ننگ مىنهیم «2» ..
[سوره القلم (68): آیه 17]
إِنَّا بَلَوْناهُمْ کَما بَلَوْنا أَصْحابَ الْجَنَّةِ إِذْ أَقْسَمُوا لَیَصْرِمُنَّها مُصْبِحِینَ (17)
17. ما این مردم منعکننده از کار خیر و انفاق را به رنج گرفتار مىکنیم همانگونه که صاحبان باغ را گرفتار کردیم: آنها شبى با هم قرار گذاردند که میوههاى باغ را صبحگاهان و زمانى بچینند که گدا دور و برشان نباشد.
__________________________________________________
(1) اشاره است به ولید بن مُغیره که از سردمداران شرک و دشمن سرسخت پیامبر گرامى بود و تمام خصوصیّات او ضمن آیات 17 10 آمده است.
(2) علامت داغ، مخصوص حیوانات است و براى تحقیر آن شبه انسان بکار برده شده و در عین حال ناظر بر یک پیشگویى الهى است، چونکه در جنگ بدر از جمله زخمهایى که بر بدن مغیره وارد شد زخمى به شکل داغ بود بر بینى او.
ترجمه صفارزاده، ص: 1385
[سوره القلم (68): آیه 18]
وَ لا یَسْتَثْنُونَ (18)
18. و هیچ نگفتند: «اگر خدا بخواهد» «1» [براى میوهچینى خواهیم رفت].
[سوره القلم (68): آیه 19]
فَطافَ عَلَیْها طائِفٌ مِنْ رَبِّکَ وَ هُمْ نائِمُونَ (19)
19. و شب هنگامى که در خواب بودند عذاب الهى به امر آفریدگار پروردگارت بر باغ آنها فرود آمد.
[سوره القلم (68): آیه 20]
فَأَصْبَحَتْ کَالصَّرِیمِ (20)
20. و آن باغ تبدیل به زمین سیاه بدون سبزه و علف گردید.
[سوره القلم (68): آیه 21]
فَتَنادَوْا مُصْبِحِینَ (21)
21. صبحگاه یکدیگر را صدا زدند.
[سوره القلم (68): آیه 22]
أَنِ اغْدُوا عَلى حَرْثِکُمْ إِنْ کُنْتُمْ صارِمِینَ (22)
22. و گفتند: «برخیزید و زودتر روانه باغ شوید اگر خیال میوه چیدن دارید.».
[سوره القلم (68): آیه 23]
فَانْطَلَقُوا وَ هُمْ یَتَخافَتُونَ (23)
23. آنها حرکت کردند در حالى که آهسته به هم سفارش مىکردند.
[سوره القلم (68): آیه 24]
أَنْ لا یَدْخُلَنَّهَا الْیَوْمَ عَلَیْکُمْ مِسْکِینٌ (24)
24. «مراقب باشید که امروز بهیچوجه گدا سراغتان نیاید.».
[سوره القلم (68): آیه 25]
وَ غَدَوْا عَلى حَرْدٍ قادِرِینَ (25)
25. و صبحگاه، با تصمیم جدّى و قاطع بر منع ورود نیازمندان به باغ رفتند. (25)
__________________________________________________
(1) آنها إن شاء الّله نگفتند.
. ترجمه صفارزاده، ص: 1386
[سوره القلم (68): آیه 26]
فَلَمَّا رَأَوْها قالُوا إِنَّا لَضَالُّونَ (26)
26. چشمشان که به باغ افتاد گفتند: «بطور مسلّم این باغ ما نیست، ما راه را گم کردهایم!.
[سوره القلم (68): آیه 27]
بَلْ نَحْنُ مَحْرُومُونَ (27)
27. «نه! بلکه باغ را آفت زده و ما بکلّى از هستى ساقط شدهایم.».
[سوره القلم (68): آیه 28]
قالَ أَوْسَطُهُمْ أَ لَمْ أَقُلْ لَکُمْ لَوْ لا تُسَبِّحُونَ (28)
28. یکى از آنها که از عقل بهرهاى داشت گفت: «به شما نگفتم چرا شکر خدا را بجا نمىآورید؟» [و به شکرانهى نعمت، به فقیران کمک نمىکنید؟].
[سوره القلم (68): آیه 29]
قالُوا سُبْحانَ رَبِّنا إِنَّا کُنَّا ظالِمِینَ (29)
29. آنها به استغاثه عرض کردند: «منزّه است آفریدگار پروردگار ما از اینکه به ما ستم کرده باشد، ما خودمان بخود ستم کردیم.».
[سوره القلم (68): آیه 30]
فَأَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلى بَعْضٍ یَتَلاوَمُونَ (30)
30. سپس به یکدیگر رو کردند و به ملامت خود پرداختند.
[سوره القلم (68): آیه 31]
قالُوا یا وَیْلَنا إِنَّا کُنَّا طاغِینَ (31)
31. و گفتند: «واى بر ما که با غفلت از کار خیر و انفاق، در برابر اوامر الهى عصیان ورزیدیم.
[سوره القلم (68): آیه 32]
عَسى رَبُّنا أَنْ یُبْدِلَنا خَیْراً مِنْها إِنَّا إِلى رَبِّنا راغِبُونَ (32)
32. «چه بسا که آفریدگار پروردگارمان ما را عفو فرماید و در عوض، بهتر از آن باغى به ما بدهد ما امید پذیرش توبه، از درگاه آفریدگار پروردگارمان داریم.» (32).
[سوره القلم (68): آیه 33]
کَذلِکَ الْعَذابُ وَ لَعَذابُ الْآخِرَةِ أَکْبَرُ لَوْ کانُوا یَعْلَمُونَ (33)
33. عذاب دنیایى انسانها از این قبیل است و مسلّماً عذاب آخرت، از آن بیشتر است اگر.
مردم بفهمند ..
ترجمه صفارزاده، ص: 1387
[سوره القلم (68): آیه 34]
إِنَّ لِلْمُتَّقِینَ عِنْدَ رَبِّهِمْ جَنَّاتِ النَّعِیمِ (34)
34. همانا براى پرهیزکاران نزد آفریدگار: پروردگارشان باغهاى سرشار از نعمت بهشت محفوظ است.
[سوره القلم (68): آیه 35]
أَ فَنَجْعَلُ الْمُسْلِمِینَ کَالْمُجْرِمِینَ (35)
35. آیا ما مسلمانان حقّپرست را با گناهکاران برابر قرار مىدهیم؟.
[سوره القلم (68): آیه 36]
ما لَکُمْ کَیْفَ تَحْکُمُونَ (36)
36. شما را چه مىشود، که اینگونه داورى مىکنید؟.
[سوره القلم (68): آیه 37]
أَمْ لَکُمْ کِتابٌ فِیهِ تَدْرُسُونَ (37)
37. آیا شما داراى کتابى آسمانى هستید که در آن چنین حکمى آمده است؟.
[سوره القلم (68): آیه 38]
إِنَّ لَکُمْ فِیهِ لَما تَخَیَّرُونَ (38)
38. و در آن کتاب هر چه دلخواهتان است برایتان [بصورت حکم] نوشتهاند؟.
[سوره القلم (68): آیه 39]
أَمْ لَکُمْ أَیْمانٌ عَلَیْنا بالِغَةٌ إِلى یَوْمِ الْقِیامَةِ إِنَّ لَکُمْ لَما تَحْکُمُونَ (39)
39. یا شما را با ما تا روز قیامت عهد و پیمانى محکم است که هر چه را حکم صادر مىکنید همان را خداوند براى شما فراهم کند؟.
[سوره القلم (68): آیه 40]
سَلْهُمْ أَیُّهُمْ بِذلِکَ زَعِیمٌ (40)
40. [اى پیامبر] از آنها بپرس که کدامشان متعهّد به این پیمان هستند؟ (40).
[سوره القلم (68): آیه 41]
أَمْ لَهُمْ شُرَکاءُ فَلْیَأْتُوا بِشُرَکائِهِمْ إِنْ کانُوا صادِقِینَ (41)
41. و اگر آنها معبودانى دارند بجاى خداوند، پس باید آنها را بیاورند اگر راست مىگویند. (41).
ترجمه صفارزاده، ص: 1388
[سوره القلم (68): آیه 42]
یَوْمَ یُکْشَفُ عَنْ ساقٍ وَ یُدْعَوْنَ إِلَى السُّجُودِ فَلا یَسْتَطِیعُونَ (42)
42. روزى مىرسد که این مشرکان در بحران عذاب به سجده فراخوانده مىشوند ولى قدرت انجام این کار را ندارند.
[سوره القلم (68): آیه 43]
خاشِعَةً أَبْصارُهُمْ تَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ وَ قَدْ کانُوا یُدْعَوْنَ إِلَى السُّجُودِ وَ هُمْ سالِمُونَ (43)
43. چشمهاشان از خجالت و ندامت فرو مىافتد و ذلّت و خوارى بر وجودشان مستولى مىشود زیرا آنها در دنیا دعوت به سجده مىشدند امّا آن وقت که سالم بودند و مىتوانستند، نمازگزار نبودند، حالا که مىخواهند جبران کنند نمىتوانند ..
[سوره القلم (68): آیه 44]
فَذَرْنِی وَ مَنْ یُکَذِّبُ بِهذَا الْحَدِیثِ سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَیْثُ لا یَعْلَمُونَ (44)
44. پس [اى پیامبر] کسانى که این کلام الهى را تکذیب مىکنند به من واگذار تا آنها را بتدریج و از جایى که گمان ندارند گرفتار سازم.
[سوره القلم (68): آیه 45]
وَ أُمْلِی لَهُمْ إِنَّ کَیْدِی مَتِینٌ (45)
45. و به این کافران قریش [تا زمان مقدّر] مهلت میدهم، چونکه تمهید من استوار و حساب شده است ..
[سوره القلم (68): آیه 46]
أَمْ تَسْئَلُهُمْ أَجْراً فَهُمْ مِنْ مَغْرَمٍ مُثْقَلُونَ (46)
46. آیا تو [اى پیامبر] از این بت پرستها مطالبه مزدى براى رسالتت مىکنى که آنها آن را غرامتى سنگین براى خود به حساب مىآورند؟.
[سوره القلم (68): آیه 47]
أَمْ عِنْدَهُمُ الْغَیْبُ فَهُمْ یَکْتُبُونَ (47)
47. آیا اسرار غیب نزد آنهاست و آنها مشغول کتابت آن هستند؟ (47).
[سوره القلم (68): آیه 48]
فَاصْبِرْ لِحُکْمِ رَبِّکَ وَ لا تَکُنْ کَصاحِبِ الْحُوتِ إِذْ نادى وَ هُوَ مَکْظُومٌ (48)
48. پس [اى پیامبر! در برابر لجاجت قوم] صبورى پیشه کن و منتظر فرمان پروردگارت باش و مانند همدم ماهى، [یونسِ پیامبر] شتابزده عمل نکن که ترجمه صفارزاده، ص: 1389
همچون او اندوهناک و پشیمان مىشوى و او هنگام اضطرار به محضر خداوند به استغاثه پرداخت.
[سوره القلم (68): آیه 49]
لَوْ لا أَنْ تَدارَکَهُ نِعْمَةٌ مِنْ رَبِّهِ لَنُبِذَ بِالْعَراءِ وَ هُوَ مَذْمُومٌ (49)
49. و اگر لطف آفریدگار پروردگارش به داد او نرسیده بود، از شکم ماهى به صحرایى بىآب و علف بیرون مىافتاد در حالى که درخور ملامت بود «1».
[سوره القلم (68): آیه 50]
فَاجْتَباهُ رَبُّهُ فَجَعَلَهُ مِنَ الصَّالِحِینَ (50)
50. امّا [پس از استغفار] آفریدگار پروردگارش، او را دوباره به پیامبرى [همان قوم] برگزید و از صالحانش قرار داد ..
[سوره القلم (68): آیه 51]
وَ إِنْ یَکادُ الَّذِینَ کَفَرُوا لَیُزْلِقُونَکَ بِأَبْصارِهِمْ لَمَّا سَمِعُوا الذِّکْرَ وَ یَقُولُونَ إِنَّهُ لَمَجْنُونٌ (51)
51. [اى پیامبر] این کافران هنگامى که با صوت تو تلاوت آیات را گوش میدهند [از شدّت تأثیرگذارى معنا و صوت و لحن] بعید نیست تو را چشم بزنند ولى آنها بعد از شنیدن کلام الهى، از سر بغض و حسادت مىگویند: «این مرد قطعاً دیوانه است!».
[سوره القلم (68): آیه 52]
وَ ما هُوَ إِلاَّ ذِکْرٌ لِلْعالَمِینَ (52)
52. در صورتى که این قرآن پیام و پندى الهى و آموزنده براى تمام جهانیان است [و اگر مشرکان و کافران از تأثیر مثبت آن بر مردم مىترسند، پیامبر مسئول نیست بلکه خالق کلام حقّ، عطاکنندهى جاذبهى الهى به کلام حقّ است.]
نویسنده: عرفان عراقی - دوشنبه ٢ آذر ۱۳۸۸
سلام به همه
نویسنده: عرفان عراقی - دوشنبه ٢ آذر ۱۳۸۸
** *بهشت را به بها دهند یا به بهانه ؟ * **
طبق نص صریح قرآن " لیس للانسان الا ما سعی" برای نوع انسان بدون ملاحظه ی ایدئولوژی او اعم از ادیان الهی و مکاتب غیر الهی نظیر مارکسیسم و...فقط و فقط سعی و تلاش در راه هدف است-همان بها و هزینه ای که در قبال هدف میپردازد- که برای او میماند چه در حوزه مادی چه در حوزه معنوی.
حال از این سعی و تلاش در ادیان الهی بویژه اسلام به «عمل صالح» یاد شده بطوری که در سوره عصر میفرماید:«والعصر ان الانسان لفی خسر الا الذین آمنوا وعملوا الصالحات و تواصوا بالحق و تواصوا بالصبر» یعنی ای نوع انسان تو همواره در زیان و خسارت هستی مگر کسانی که ایمان بیاورند –که ایمان به نوبه خود عمل است – و عمل صالح یعنی سعی در اهداف مکتب خود نمایند و خودشان را در ابتدا و دیگران را به صبر – همان تقوا و خود نگهداری – در راه هدف دعوت کنند . نکته ای که لازم به تذکر است در حدیث امام علی که میفرمایند:« بهای شما کمتر از بهشت نیست پس خود را به کمتر از آن نفروشید» .این بها بهای انسانیت است نه بهای مسلمان . بله این حداقل بهای مسلمان است-ولی نه هر مسلمانی-مسلمانی که مصداق سوره والعصر باشد لذا ایدئولوژی دو چیز میخواهد : 1 )عمل 2)خود نگهداری(تقوا).
گفتید که آیا این بهانه نیست که مثلا یک نوزاد در رحم یک زن مسلمان و از نطفه مرد مسلمان باشد و به این طریق مسلمان شود و در مقابل نوزادی از نطفه زنا و در خانواده کافر متولد شود؟
جواب : ما معمولا وقتی میگوییم فلان کس مسلمان است یا مسلمان نیست نظر به واقعیت مطلب نداریم . از نظر جغرافیایی ، کسانی را که در یک منطقه زندگی میکنند و به حکم تقلید و وراثت از پدران و مادران ، مسلمانند ، مسلمان مینامیم و کسانی دیگر را که در شرایط دیگر زیستهاندو به حکم تقلید از پدران و مادران ، وابسته به دینی دیگر هستند ، یا اصلا بیدینند ، غیر مسلمان مینامیم . باید دانست این جهت ارزش زیادی ندارد ، نه در جنبه مسلمان بودن و نه در جنبه نامسلمان بودن و کافر بودن . بسیاری از ماها مسلمان تقلیدی و جغرافیایی هستیم ، به این دلیل مسلمان هستیم که پدر و مادرمان مسلمان بودهاند و در منطقهای به دنیا آمده و بزرگ شدهایم که مردم آن مسلمان بودهاند .
آنچه از نظر واقع با ارزش است اسلام واقعی است و آن این است که شخص قلباً در مقابل حقیقت تسلیم باشد ، در دل را به روی حقیقت گشوده باشد تا آنچه که حق است بپذیرد و عمل کند و اسلامی که پذیرفته است بر اساس تحقیق و کاوش از یک طرف ، و تسلیم و بی تعصبی از طرف دیگر باشد.حال فرض میکنیم کسی در خانواده مسلمان بدنیا بیاید اگر تاثیر تربیت خانواده مسلمانش را نادیده بگیریم شخص یا از استعدادهای درونیش برای شناسایی هدف (مانند عقل ودل وحس) استفاده میکند یا نمیکند .آیا شخصی که مثلا مسلمان است ذره ای تردید به خود راه نمی دهد و در دل نمیگوید که آیا اسلام راه سعادت است یا مسیحیت ؟یا اینکه دین چیزی موهومی و ساخته ذهن بشر است؟
مسلما این طور است که اگر صاحب تعقل و کندو کاو باشد پس تحقیق میکند و به خاطر همین جستجو و تفقه در اسلام و سایر ادیان به پاداش خود میرسد(یعنی با تلاش و پرداخت به بهای آن میرسد پس بهانه در کار نیست) و اگرمسلمانی باری به هر جهت و غرق در منافع مادی باشد و برای دین و مذهبش ارزشی قائل نباشد یا اصلا وقتش را -به جهت اغراق در مسائل مادی- صرف نکنددر اینصورت طبق این فرضیات آن شخص انگار دینی ندارد و بقول شما به بهانه هایی که برای شخص مسلمان مانند شفاعت قطعا نائل نمیشود بالفرض اگر به پاره ای از اوامر و تکالیف دین عمل نماید و به بعضی عمل ننماید برای این افراد ممکن است این بهانه ها نظیر شفاعت تحقق یابد یا خیر .
شفاعت دو
نوع است: شفاعت رهبری وشفاعت مغفرت .
درمورد شفاعت رهبری قرآن کریم میفرماید : « یوم ندعوا کل اناس بامامهم »یعنی هر کسی با پیشوای خودش ، یعنی با همان کس که عملا الگوی او و الهامبخش او بوده است ، محشور میگردد . درباره تجسم پیشوایی فرعون نسبت به قوم خود در آخرت ، میفرماید :
« یقدم قومه یوم القیمة فاوردهم النار ».
" فرعون پیشاپیش اتباع و پیروانش حرکت میکند ، پس در آتش واردشان میسازد " . پس اگر کسی خواهان شفاعت رسول الله است باید از او پیروی کند (یعنی هزینه و بهای لازم را بپردازد-با عمل خویش- نه اینکه شفاعت بهانه باشد )پس شفاعت به همه ملت رسول الله تعلق نمیگیرد .
اسلام در لغت تسلیم شدن است در مقابل فرمان حق...در کتاب عدل الهی استاد مرتضی مطهری درص 267 میخوانیم:
«مراتب تسلیم:
اساسی ترین شرط سلامت قلب ، تسلیم بودن در مقابل حقیقت است . تسلیم سه مرحله دارد : تسلیم تن ، تسلیم عقل ، تسلیم دل . زمانی که دو حریف با یکدیگر نبرد میکنند و یکی از طرفین احساس شکست میکند ممکن است تسلیم گردد . در این گونه تسلیمها ، معمولا حریف مغلوب دستهای خود را به عنوان تسلیم بالا میکند و از ستیز و جنگ باز میایستد و در اطاعت حریف در میآید یعنی هر طوری که حریفش فرمان دهد عمل میکند . در این نوع از تسلیم ، تن و جسم تسلیم میشود اما فکر و اندیشه تسلیم نمیگردد ، بلکه مرتبا در فکر تمرد است ، دائما میاندیشد که چگونه ممکن است فرصتی بدست آورد تا دوباره بر حریف چیره گردد . این وضع عقل و فکر او است و از لحاظ عواطف و احساسات نیز دائما به دشمن نفرین میفرستد . اینگونه از تسلیم که تسلیم بدن است منتهای قلمروی است که زور میتواند تسخیر کند . مرحله دیگر تسلیم ، تسلیم عقل و فکر است . قدرتی که میتواند عقل را تحت تسلیم در آورد قدرت منطق و استدلال است . در اینجا از زور بازو کاری ساخته نیست .سومین مرحله تسلیم ، تسلیم قلب است . حقیقت ایمان تسلیم قلب است ، تسلیم زبان یا تسلیم فکر و عقل اگر با تسلیم قلب توأم نباشد ایمان نیست . تسلیم قلب مساوی است با تسلیم سراسر وجود انسان و نفی هرگونه جحود و عناد .
ممکن است کسی در مقابل یک فکر ، حتی از لحاظ عقلی و منطقی تسلیم گردد ولی روحش تسلیم نگردد . آنجا که شخص از روی تعصب ، عناد و لجاج میورزد و یا به خاطر منافع شخصی زیر بار حقیقت نمیرود ، فکر و عقل و اندیشهاش تسلیم است اما روحش متمرد و طاغی و فاقد تسلیم است و به همین دلیل فاقد ایمان است ، زیرا حقیقت ایمان همان تسلیم دل و جان است .»
پس معیار مسلمان اینست نه اینکه کسی در خانواده ای مسلمان بدنیا بیاید و نامش مسلمان باشد.مسلمان بودن بهانه نیست بلکه بهاست بله کسی که در خانواده ای مسلمان بدنیا می آید کمی کارش از دیگران ساده تر است تازه اگر مورد تربیت اسلامی قرار گیرد ولی بهانه نیست زیرا در ابتدا شبهاتی که برای دیگران پیش می آید برای او نیز مشابهش پیش می آیدکه در آنجا راه جدا میشود یا با کوشش و سعی به حقیقت (مورد بها) میرسد یا تلاشی نمیکند و بهایی کسب نمی نماید. ضمنا باید بدانیم خداوند به صرف حکمت بالغه خود عمل هر کس را با استعدادهاو محیط و... مقایسه میکند و همه شرایط را در نظر میگیرد و بهای واقعی را مقدر مینماید نه اینکه با دیگران مقایسه کند و یا با استعداد دیگران .مثلا هیچگاه یک چوپان که مثال زدید مثلا با حضرت آیت الله فلان یا پسر آیت الله که در فضای روحانی و تحقیقی خانه آیت الله (محیط)و استعدادهایی که از پدرش به ارث برده سنجیده نمیشود و همچنین او با یک چوپان سنجیده نمیشود.حال این چوپان اگر مسلمان باشد و در ایام صوم روزه بگیردو در حین روزه بخوابد به صِرف ظرفیت خود و تسلیمی که برخاسته از شناخت اندک خود است که بقول شهید مطهری شامل 1)تسلیم بدن (که این نوع تسلیم را داردچون صائم است) 2)تسلیم عقل(با توجه به قلیل بودن آن) 3)تسلیم قلب(که مهمترین تسلیم است و در حقیقت خداوند آن را اندازه میگیرد) اندازه استعدادش که با توجه به محیطی که در آن قرار دارد هر نَفَس او یک درجه تسبیح است(ثوابش در همان درجه است) و حضرت آیت الله نیز هر نَفَسش یک درجه (چه بسا چوپان سیری در آفاق و انفس داشته باشد و من بیچاره هیچ )
پس این امور مانند شفاعت و توبه علاوه بر اینکه امتیاز است (بهانه نیست)در مقابل عمل(بها) به انسان داده میشود
برای روشن شدن موضوع یک مثال میزنم: کسی که رشد میکند به ابتدایی میرود به راهنمایی میرود به دبیرستان و سپس به دانشگاه میرود در هریک از این مقاطع یک سری امتیازات(نه بهانه ) و یک نوع تکالیف دارد.
کسی که در مقطع دبستان است تکالیف بسیار ساده و در مقابل امتیازات بسیار کم(متناسب با تکالیف)داردولی کسی که در دانشگاه است تکالیف بسیارسخت و در مقابل امتیازات بسیار زیاد(متناسب با تکالیف)دارد.کسی که کافر است مانند کسی است که یا هنوز کودک است یا به مدرسه نرفته این شخص چون تکلیف ندارد پس بهایی نداردو چون بهایی ندارد امتیازی هم ندارد و در مقابل کسی که یهودی است تکالیفی دارد و متناسب با تکالیفش امتیازاتی(کافر نبودن و لیکن مشرک بودن) که اورا از کافر متمایز میکندو فردی مسلمان تکالیف پیچیده ای دارد -که در صورت انجام تکالیف- امتیازاتش شبیه به شخص دانشجوست(از جمله امتیازاتش داشتن حق توبه و شفاعت و...)ولی اگر شخصی به ظاهر دانشجو باشد ولی تکالیف(عملش)در حد دانشجو نباشد یا علمش کفاف ندهد و در واقع تکالیفش را به اندازه همان فردی باشد که در مقطع ابتدایی است در حقیقت با فردی که در این مقطع است یکسان است و عدل مربی(چون خداوند تربیت کننده همه انسانهاست) نیز اقتضا میکند که امتیازات او را لغو کند.
همچنین خداوند نمی خواهد انسان در ابتدایی و راهنمایی و دبیرستان (کافر یهود مسیحی) در جا بزند آنها برای پاره ای از زندگی بشر لازم بود ولی کافی نیست باید دانشگاه بیاید کار وعمل یاد بگیرد و سپس به بازار کار و عمل بیاید تا ببیند چند مرده حلاج است... برای همین خداوند در قرآن میفرماید:« وَمَنْ یَبْتَغِ غَیْرَ الْإِسْلَامِ دِینًا فَلَنْ یُقْبَلَ مِنْهُ وَهُوَ فِی الْآَخِرَةِ مِنَ الْخَاسِرِینَ »
پس اینها امتیاز است نه بهانه و این امتیازات در صورتی حاصل میشود که به تکالیف و ایده ها عمل شود.پس میبینیم که خیر و سعادت (بهشت)انسان بها است و نه به بهانه و حرف آیت الله شهید بهشتی چقدر عمیق است به طوری که من خودم هرچه فکر میکنم مباحث عمیقی را از آن استنباط میکنم که دیگر وقتی برای نوشتن آنها ندارم.زیرا این سخن از جانب فرد خبره در دین و آشنا به مسائل است و واقعا سنجیده است زیرا مطابق قرآن و روایات است.
نکته دیگر اینکه بحثی که بود این بود که شما گفتید: بعضی وقت ها مسلمان به یک بهانه یا یک اتفاق مثلا توبه گناهان چندین ساله آنها بخشیده می شود یا مانند شفاعت...و در طرف مقابل مثلا کسیکه یهودی است و گناهان مشابه ویا دقیقا برابری دارد آن گناهانش بخشوده نمیشود... آیا این توبه بهانه نیست ؟ مگر نه اینست که هر دو یهودی و مسلمان انسان هستند . پاسخ این سوال داده شد ....
اما برای این سوال که چرا دو نوزاد یکی مسلمان و دیگری یهودی که میمیرند نوزاد مسلمان شرفیت دارد ؟این به خاطر این نیست که نوزاد مسلمان بهتر از نوزاد یهودی در عمل بوده چرا که ممکن است احتمال بدهیم که آن نوزاد مسلمان اگر زنده بود مرتد میشد و ان نوزاد یهودی هدایت میشد(البته به نظر من این محال است زیرا اگر چنین چیزی میشد اراده پروردگار بر آن تعلق میگرفت) این به این خاطر است که زوج مسلمان که ازدواج آنها بر اساس دین اسلام بوده (عمل به تکلیف ایدئولوژی کرده اند) واین خود فضیلت است (زیرا ازدواج آنها مشمول احکام اسلامی است) و همبستر شدن آنها (از لحاظ آیه شریفه «فاعتزلوا النساء فی المحیض....فاذا تطهرن فاتوهن من حیث امرکم الله...» وخوردن وآشامیدن آنها قبل و هنگام لقاح جنین کاملا طبق مقررات اسلام بوده...و در هنگام مرگ بر او نماز میت خوانده شده و.... برای این که این نوزاد مسلمان در چند ماه زندگی احکام اسلام بر او جاری شده پس بر نوزاد یهودی برتری ابتدائی و مقدمه ای دارد ولی در امتحانی که خداوند از آنها به عمل میآورد معلوم میشود چه کسی واقعا برتر است.مانند بچه ای که متعلق به مثلا یک شخص عالم است و بچه ای که متعلق به شخص بیسواد است ما وقتی با بچه ی عالم مواجه میشویم مقدمتا احترام میگذاریم بیشتر از آن بچه ی شخص بیسواد.
العاقل یکفی بالاشاره
نویسنده: عرفان عراقی - چهارشنبه ۱۳ آبان ۱۳۸۸
معجم ابن عساکر
أحمد بن نصر بن دلف أبو بکر البروجردی
أبو المظفر طاهر بن محمد بن طاهر بن سعید البروجردی
إبراهیم بن أحمد بن الحسین بن أحمد بن حمدان أبو تمام الهمذانی الصیمری البروجردی
بدر بن صالح بن عبد الله أبو النجم الصیدلانی البروجردی الرازانی محلة ببروجرد
حامد بن صالح بن عبد الله بن صالح أبو نصر البروجردی الصیدلانی الرازانی
الحسن بن محمد بن أبی علی أبو علی المعروف بخاله المقرىء الشیخ الصالح البروجردی
شبیب بن الحسین بن عبید الله بن الحسین بن شباب أبو المظفر القاضی البروجردی
صالح بن إسماعیل بن صالح بن دودین أبو منصور الفقیه الدوذینی البروجردی
طاهر بن محمد بن طاهر بن سعید أبو المظفر البروجردی الفقیه
عبد الملک بن حمد بن أحمد بن الحسن أبو زید الجوهری البروجردی
عبد الوهاب بن الحسین بن محمد بن الحسین بن دودینی أبو الحسین البروجردی
علی بن محمد بن محمد بن علی بن منصور أبو الحسن السکاکینی البروجردی الدلال فی کتابه إلی من بروجرد
محمد بن أحمد بن الحسن بن أحمد بن الحسن بن أسد أبو بکر بن أبی العباس البروجردی الأسدی الجوهری
محمد بن هبة الله بن العلاء بن عبد الغفار أبو الفضل البروجردی
مکی بن أبی طالب بن أحمد أبو الحسن البروجردی ثم الهمذانی المعروف بابن قلایة
أخبرنا هبة الله بن حمد بن أحمد بن الحسن أبو الفضل الجوهری البروجردی إجازة کتب إلی بها من بروجرد قال أبنا الفقیه أبو الفتح عبد الواحد بن إسماعیل بن نغارة ثنا الشیخ المرشد أبو إسحاق إبراهیم بن شهریار هو الکازرونی ثنا علی بن محمد بن موسى الحافظ بالبصرة إملاء ثنا علی بن الفضل بن نصر البلخی ثنا أحمد بن یعقوب ثنا سفیان بن عیینة عن عمرو بن دینار عن جابر بن عبد الله قال قال رسول الله صلى الله علیه وسلم : إذا مات حامل القرآن أوحى الله إلى الأرض لأکل لحمه قال فتقول الأرض وکیف آکل لحمه وکلامک فی جوفه . هذا حدیث غریب
***************************
مسند الموطا
أبو بکر محمد بن عبد الله البروجردی
********************************
تاریخ النقد الادبی عند العرب
ابن فورجة محمد بن حمد البروجردی ( - حوالی 455)
************************
الانساب للسمعانی
القاضی أبو القاسم عیسى بن علی بن عیسى الاسباطی البروجردی من أهل بروجرد، کان فاضلا عالما فهما زاهدا متعبدا متقللا من الدنیا، خرج من الدنیا کما دخلها فقیرا، وأجبر على تقلد القضاء ببروجرد من قبل الامیر فرهاد بن مرداویج وأملى الحدیث، سمع أبا سعید أحمد بن محمد بن الفضل الکرابیسی وأبا عبد الله محمد بن الحسین الکرابیسی، روى عنه أبو القاسم بن عباد البروجری وأبو عمرو أحمد بن محمد القاضی وجماعة، وکانت وفاته (2) فی سنة ثلاث وعشرین وأربعمائة.
البروجردی: بضم الباء والراء بعدها الواو وکسر الجیم وسکون الراء وفی آخرها الدال المهملة، هذه النسبة إلى بروجرد وهی بلدة حسنة کثیرة الاشجار والانهار من بلاد الجبل على ثمانیة عشر فرسخا من همذان، أقمت بها قریبا من خمسین یوما، خرج منها جماعة من العلماء فی کل فن، منهم أبو بکر أحمد بن محمد بن خالد البروجردی، قدم بغداد وحدث بها عن أبی الحسن علی بن محمد بن عامر النهاوندی، روى عنه أبو الحسن أحمد بن محمد بن أحمد بن منصور العتیقی، وکانت وفاته فی حدود الاربعمائة.
وأبو العباس أحمد بن محمد بن صالح الخطیب البروجردی، سکن بغداد وحدث بها عن إبراهیم بن الحسین بن دیزیل الهمذانی، روى عنه أبو الفتح هلال بن محمد بن جعفر الحفار وأبو بکر محمد بن عمر بن بکیر النجار ومحمد بن محمد بن عثمان السواق، توفی بعد شوال سنة ثمان وستین وثلاثمائة فإنه حدث فی هذه السنة.
وأبو عبد الله محمد بن عیسى بن دیزک البروجردی، سکن بغداد وحدث بها عن عمیر بن مرداس الدونقی ومحمد بن إبراهیم بن زیاد الرازی کتب الناس عنه بانتخاب محمد بن المظفر، وروى عنه سلامة بن عمر النصیبی وأبو نعیم أحمد بن عبد الله الحافظ، وکان ثقة معلما لابن الخلیفة، یقال ان أبا سعید السیرافی درس علیه الادب وکان مستورا جمیل المذهب من أهل القرآن وکان یتلوه إلى أن سعید بن عبد الله القاضی البروجردی، سکن بغداد، وکان صدوقا، سمع عبد الله بن محمد بن وهب الدینوری ومحمد بن محمد بن سلیمان الباغندی والحسین محمد بن عفیر الانصاری ومحمد بن عمران بن هارون الدینوری ومحمد بن إبراهیم بن إسحاق الاصبهانی شیخا، یروى عن أبی مسعود أحمد بن الفرات الرازی، روى عنه أبو القاسم عبد العزیز بن علی الازجی وأبو منصور محمد بن عیسى بن عبد العزیز الهمذانی وعبد الملک بن عمر بن خلف الرزاز وغیرهم، مات بعد سنة إحدى وسبعین وثلاثمائة.
وجماعة أکثر من اثنی عشر نفسا من شیوخ بروجرد کتبت عنهم بها.
/////////////
أبو عبد الله محمد بن عیسى بن دیزک البروجردی
//////////
أبا الفتح عبد الواحد بن إسماعیل بن نغارة (2) البروجردی
///////////
عبیدالله بن سعید البروجردی
/////////
القاضی عبید الله بن سعید البروجردی.
//////////
وأبو..هبة الله بن أحمد بن محمد بن السماک، شیخ من ذوی الهیئات من أهل بروجرد سمع الامام أبا نصر عبد السید بن محمد بن عبد الواحد الصباغ، سمعت منه نسخة الحسن بن عرفة بجامع بورجرد، وتوفی سنة نیف وثلاثین وخمسمائة.
///////////
أبا بکر محمد بن علی بن عمر البروجردی
/////////
وأما الصیمرة: فبلدة بین دیار الجبل وخوزستان.
وشیخنا الرئیس أبو تمام إبراهیم بن أحمد بن الحسین بن أحمد بن حمدان الهمذانی
الصیمری، من أهل بروجرد، سألت ابنه عن هذا النسب ؟ فقال: صیمرة وکودشت قریتان بخوزستان، وأصلنا منها، وأبو تمام هذا کان کبیر السن جلیل القدر، ولی الرئاسة ببلدة بروجرد مدة، ثم ضعف وعجز وأقعد فی بیته، سمع ببلده بروجرد أبا یعقوب یوسف بن محمد بن یوسف بن محمد الخطیب، وأبا الفتح عبد الواحد بن إسماعیل ابن نقارة الحافظ، وأبا إسحاق إبراهیم بن أحمد الرازی، وببغداد أبا إسحاق إبراهیم بن علی الشیرازی، وبمکة أبا معشر عبد الکریم بن عبد الصمد الطبری.
قرأت علیه أجزاء ببروجرد، وکانت ولادته فی سنة ست وأربعین وأربعمائة، وتوفی ببروجرد فی سنة اثنتین وثلاثین وخمسمائة.
////////
شیب بن الحسن البروجردی بالکوفة
//////
المفرض: بضم المیم، وفتح الفاء، وتشدید الراء، وفی آخرها الضاد المعجمة، عرف بهذا الاسم: زهدم بن معبد بن عبد الحارث بن هلال بن ربیعة بن مالک بن ربیعة بن عجل لجیم الشاعر المفرض، إنما سمی المفرض بقوله: مجزوء الکامل.
أنا المفرض فی جنوب الغادرین بکل جار تفریض زند قادح * فی کل ما یورى بنار المفصلی: بضم المیم، وفتح الفاء، والصاد المهملة المشددة، وفی آخرها اللام، هذه النسبة إلى المفصل وهذه النسبة لجماعة من أهل بروجرد إحدى بلاد الجبل منهم من لم ألحقه وأثبت ذکرهم فی الکتب والتسمیعات ببغداد وبروجرد، وممن أدرکتهم: أبو غانم المظفر بن الحسین بن المظفر بن عبید الله المفصلی الروجردی کان شیخا عالما فاضلا صالحا سدید السیرة مشتغلا بما یعنیه لازما منزله تفقه ببغداد على السید أبی القاسم علی بن أبی یعلى الدبوسی، وسمع الحدیث ببغداد من أبی نصر محمد بن محمد بن علی الزینبی وأبی بکر محمد بن المظفر بن بکران الشامی وعلی بن عبد الواحد المنصوری المشهدی وببروجرد من أبی الفتح عبد الواحد بن إسماعیل بن تعاره الجبلی التعاری، کتبت عنه أجزاء ببروجرد وقرأتها علیه.
وکانت ولادته فی العاشر من جمادى الاولى سنة خمس وخمسین وأربع مئة.
وتوفی بعد خروجی من بروجرد بقلیل وکان خروجی منها فی صفر سنة اثنتین وثلاثین وخمس مئة
/////////////
الادیب الحسن بن بندار البروجردی
/////////
*************
لب الالباب فی تحریر الانساب
البروجردی: بضمتین وکسر الجیم وسکون الراء ومهملة إلى بروجرد بلد بین همذان والکرج
*************
الاماکن او ما اتفق لفظه وافترق مُسماه من الأمکنة
أیضاً محلةٌ من محال برُوجرد، یُنْسَبُ إلیها أَبُو النجم زید بن صالح بن عبد الله الرازانی من أهل الفقه، سمع أبا نصر عبد السید بن مُحَمَّد بن عبد الواحد بن الصباغ وغیره.
*********
تاج العروس
وبَرُوجِرْد بضمّ الرّاءِ وکسر الجیم : د . م . قُرْبَ هَمَذَانَ على ثمانیةَ عَشرَ فَرْسَخاً منها وبینها وبین الکَرَج عَشرَةُ فَراسِخَ وهی مدینةٌ حَصِنَةٌ کَثیرةُ الخیراتِ یَنبُتُ بها الزَّعفرانُ یُنسَبُ إِلیها أَبو الفضل محمّد بن هِبَةِ اللّهِ بن العَلاءِ بن عبد الغفّار الحافظُ البَرُوجِرْدیّ صَحِبَ أَبا الفضلِ محمّد بن طاهرٍ المَقدِسیّ وأَبا محمّد الدّونیَّ ویحیى ابن عبد الوهّاب بن مَنده کتب عنه أَبو سعد . ومما یستدرک علیه : البَرْجَدُ : السَّبْیُ وهو دَخیل . قلْت : وأَصلُه بَرْدَجٌ فقُلبَ . وبُرْجُدٌ
کهُدهُدٍ : طَریقٌ بین الیَمامةِ والبَحْرَینِ وإِیّاه أَرادَ قَیسُ بن الخَطیم الأَنصاریّ أَو غیره :
فذُقْ غِبَّ ما قَدّمْتَ إِنیّ أَنَا الَّذی ... صَبَحْتُکُمُ کأْسَ الحِمَام بِبُرْجُدِ
کذا فی المعجم . وبِرجنده بالکسر : مدینةٌ بتُرکستانَ نُسب إِلیها جماعَة من أَهل العلْم . وبَرْوَنْجِردُ بفتح فَسکون وفتح الواو وسکون النون : قریةٌ کبیرةٌ عند الرّمل خَربت الآن منها أَبو عبدِ اللّه أَحمدُ بن محمّد بن الفَضل السَّرخسیّ
-------------
رَارَانُ : مَحلّة ببُرُوجِرْدَ . منها أَبو النَّجْم بَدرُ بن صالحٍ الصَّیدلانیّ البُرُوجِرْدِیّ الرّارَنِیّ تَفَقَّهَ ببغداد على الکِیَا الهَرَّاسیّ وسَمع وحَدَّثَ ومات سنة 547 قاله الذَّهَبِیّ
ومما یستدرک علیه : رَواَرُ کشَاوَر : مدینةٌ کَبِیرةٌ بالسِّند فتَحها مُحَمَّد بن القاسم الثّقفیّ ابنُ أَخِی الحَجَّاج بن یوسف
ر ی ش ه ر
----------
وصَیْمَرٌ : نَهْرٌ بالبَصْرةِ علیه قُرىً عامرةٌ وإلى أحَدِها نُسِبَ أبو محمدٍ وعبدُ الواحدِ بنُ الحُسَیْنِ بن محمدٍ الفقیهُ الشَّافعیّ . وصَیْمَرةُ کَهَیْنمة : د قُرْبَ الدِّینَوَرِ على خمسِ مَراحِلَ منها وهی أرْضُ مِهْرِجان ملک من ملوک العجم إلیه یُنْسَب الجُبنُ الصَّیْمَریّ منها أبو تمام ابراهیمُ ابنُ أحمدَ بن الحُسَیْنِ بن أحْمد بن حَمدانَ البَرُوجِرْدِی الهَمَذانیّ سمع منه ابنُ السّمْعانیّ
--------
رازانُ أیضاً : محَلَّة ببُرُوجِرْد منها بَدْرُ بنُ صالح بن عَبْد الله الرَّازانِیّ المُحدِّث البُرُوجِرْدِیّ . ومِمّا یُسْتَدْرَک علیه : الرَّوْز : التَّقدیر کالتَّرْوِیز
---
القاضِی عُبیدُ الله بن سَعِید البُروجَرْدِیُّ
مکی بن أبی طالب بن أحمد بن قلایة کسحابة البروجردی
-------
شرح دیوان المتنبی
أبی علی بن فورجة البروجردی رحمه الله تعالى
نویسنده: عرفان عراقی - جمعه ۸ آبان ۱۳۸۸
...
نویسنده: عرفان عراقی - جمعه ۸ آبان ۱۳۸۸
لطفا با نظراتتان مارا یاری کنید.........
نویسنده: عرفان عراقی - جمعه ۸ آبان ۱۳۸۸
نویسنده: عرفان عراقی - جمعه ۸ آبان ۱۳۸۸
امثال الحکم با گویش اصیل بروجردی
1)دلِ رُوتُ و آش قرقوروت
2)چو هر دو سر دِ گو
3)و سِی، مُووَ بَدو وِ تازی مُووَ بِیرِش
4)قِیلِیویلِی صُب گانگولوسی دانگولوس بی وِ تالِی
5)مِثِ تافتونِ سُک نَزِنِسِه یَ
6)ناوَنِه اِوو مُورَه ،وُورِیِردِ چُو مُورَه
7)مِثِ گِوو بِی گایلُونَه
8)پُوش مُکُنَه دِ پالونِش
9)اِجبُوج دِ جِیوِش مناجات مُکُنَه
10)یک سال بَخور نونِ تَرَه بقیشه بخور نونِ کَرَه
11)یک سوزنی وِ خُئِت بَزِه یِه جُووالدوزی وِ مَردِم
12)اَ هاری دَم وُرایی
13)اَ حِوولِ حلیم اِفتا دِ دیگ
14)دُمِ یَلَّلی تَلَّلی خُوِشَه
15)اسم اِجبُوجِش مَنیژَ خانِمَه
16)لَفی آما لُفِ ،لَفِ پارسال
17)مَرِی رُوَ مِوارَ
18)اِوو پِنگ بَسَه(آب جمع شده در چاله )
19)اَبروواشِ اِناختَ گَلِ میخ
20)لُوچِ لِووشِ دُر کِردَ
21) اَنَچِنَ بِیری
22)قَجَری گِرِک مِییَ(کنایه از فارسی صحبت کردن)
23) اَ سِی سُنّی تا عُمَرِ گُنی
24)اَفتُوَ لَیَن هَف دَس شامُ ناهار هُوچّی
25)نُکِ رُوش مَری سی شِی پُولِ خُوردَ= نُکِ رُوش دِ هَمَ
26)قُنِ پِت کِردَ
27)اِهِمُ تُلُپ دارَه
28)شِنِریزِش زِیادَ
29)واردِ فِلانی دِ تُکَّ=جِنِرو شِیَ
30)جِنِ کُور زِیَش
31)نَمِ نُوآرِش چِنِسَ
32)چِشاش رَفتَ اَلُو والُو چِیَ
33)اَنگُورِ سِیا کُورِم کُ
34)قُروُونِ چِشا بایامیت بَرِم
35)شیرِ خُونَوُ رُوآ دَرَ
36)چُو چَوَل شِیَ
37)بَلَریقَ اِفتِییَ وِش
38)شییآطینِ شُوِ شَمَّ
39)دِ چِشِ تَنُّور بِفتی
40)مَری اِو دُونِ مُردِیَ
41)لام تا کام هُوچّی نُئُوفتا
42)هَشتَ طَقچَ بالا
43)یارو پُشتِ گُوش پَئنَ
44)گِو وِ گِو کِردَ
45)خُئِشِ تَمشِیَت مِیَ
46)شُتُرِش وا بار مِرَ، لِنگِ پَخشَ کُورَنِ مِیرَ
47)نَم اَ خُیِش پَس نِمِیَّ
48)قَرِّ غَمزَ کِردَن
49)اَمُو اَ اِیمُونِش بُرِّسَ()
سـفـــرِ قــاف
نویسنده: عرفان عراقی - جمعه ۸ آبان ۱۳۸۸
در چـــهرۀ ما نور تو را شعـله دگـر نیست
روزسـت شبم ؛ کــام مرا شـهدِ دگر نیست
بیـن زلف کمنـدش که حِبــال سخـن ما ست
هفتـاد دو پیچـش خورد و باز بصر نیست
أعنـاب ونخیـل اســت که آیـات وجـود اَنــد
زین ها به وجودم بجز از ســکر ثمر نیست
در ایـن سـفـــرِ قــاف که را واصــلِ آن بـود
فهمیده که هـیچ از سخن عشق خبر نیست
نــون وقـلــم عـشقِ تو تــقـدیـر رقــــم زد
این راهِ جـنون را بجز آن عقـل سپر نیست
مــا هفت خـــط مهـر و وفا ، صبر وصفاییم
زان مـِی که بخوردیم همین نیز هنر نیست!
برکوه وجـودم چونسیمِ سخنِ عشـق برانـی
بینـی که به دنـیـا اثر از کوه و کمر نیست
ما هرچه که دیدیم به ذِکــرتو خـموش است
ولـلّـه که مـا را سخن از شــق قمـر نیست
ایـام جهـــان ســـخت به ما ظـلم وستم کـرد
عرفان ز چه نالی، که تو را هیچ خطر نیست
نویسنده: عرفان عراقی - جمعه ۸ آبان ۱۳۸۸
از راه زمین به آسمان ره باز است
بینایی دل عجب که بر شه باز است
هر بار که سوز دل من افزون شد
بنگر که چرا ز غم فقط آواز است
1/1/84
--------
ایام شراب وشعر عشاق گذشت
بخشندگی وعطای رزاق گذشت
ساقی نخوران می که اثر هیچ نبود
زین گونه زمان عهد و میثاق گذشت
29/2/84
---------
در کار جهان گریه وزاری هیچ است
می خوردن و این باده گساری هیچ است
نقش ازلی گر زده است رنگ حیات
این رنگ به عقل متعالی هیچ است
--------
کز عشق زمین به آسمان می آید
آیینه حق به ارض جان می آید
عارف شده از جام جهان بین مدهوش
صف ملک و روح و جنان می آید و ازلفت الجنه للمتقین
------
ای خزان با دم عیسایی حق خرم شو
باده را پرکن و با اهل جهان خرم شو
گل که چندی است نیامد خبری از بویش
صبر میدار تو بی شاخه وگل خرم شو
